Κοινο_Τοπία

Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού

ΚΟΙΝΟ_ΤΟΠΙΑ www.koinotopia.gr

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

10 Απριλίου 2019

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη – ξενάγηση

της Κοινο_Τοπίας στο A’ Νεκροταφείο της Πάτρας

Η Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπία www.koinotopia.gr στα πλαίσια της προαγωγής του Πολιτισμού και της γνωριμίας με χώρους που αναφέρονται στις ιστορικές μνήμες της πόληςδιοργάνωσε με τη βοήθεια της Γιώτας Καΐκα-Μαντανίκα ιστορικού-φιλολόγου επίσκεψη–ξενάγηση στοΑ΄ Νεκροταφείο της Πάτρας.

Η Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση επί 22 έτη. Ασχολείται επί σειρά ετών με την ιστορία της Πάτρας.

Η δράση αυτή εντάσσεται σε ένα διαχρονικό σχεδιασμό του συλλόγου που στόχο έχει την προσέγγιση ιστορικών, κοινωνικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της Πάτρας ανασύροντας μνήμες με τη βοήθεια συμπολιτών με ειδίκευση γνωστικού αντικειμένου.

Στην αφετηρία της ξενάγησης έγινε μια ιστορική αναδρομή στα νεκροταφεία της πόλης των Πατρών που υποδηλώνουν και την ιστορική συνέχεια και κατοίκησή της. Ξεκινώντας από τη Μυκηναϊκή περίοδο (15^ος-12^ος αι. π.Χ.) με πιο γνωστή τοποθεσία τη Βούντενη, την κλασική περίοδο (5^ος-4^οςαι.) από Ερμού μέχρι Αμερικής στο ύψος περίπου της Κανακάρη, τους Ελληνιστικούς χρόνους (4^ος-2^οςαι.) από την πλ. Υψηλών Αλωνίων έως το Διακονιάρη, τη Ρωμαϊκή περίοδο πλ. Μαρούδα-Καλαβρύτων-Νοσ. Αγ. Ανδρέας και Αγ. Τριάδα, τους Βυζαντινούς χρόνους και τη Φραγκοκρατία όπου οι ταφές εγίνοντο στους περιβόλους των εκκλησιών, την Οθωμανική περίοδο νότια του κάστρου μουσουλμανικό, Εβραϊκό στη θέση Εβραιομνήματα και αραβικό κάτω από την πλ. Αγ. Γεωργίου. Από την απελευθέρωση και ως το 1879 λειτουργούσε νεκροταφείο στον Αγ. Ανδρέα και στην Αγιαλεξιώτισσα που λειτουργεί και ως σήμερα.

Το 1880 επί δημαρχίας Θ. Κανακάρη ξεκινά η λειτουργία του Α΄ Νεκροταφείου με κατασκευαστές τους μηχανικούς Παπαγεωργίου και μετέπειτα τον Σπ. Τζέτζο.

Το νεκροταφείο εκτείνεται πάνω σε τέσσερις λόφους και για να μπορέσει να φτιαχτεί εκτός των χρημάτων που κατέβαλε ο δήμος, προπωλήθηκαν 221 τάφοι σε τρεις διαφορετικές τιμές όσες και οι τάξεις. Στην Α΄τάξη 500δρχ, στη Β΄200δρχ και στη Γ΄100δρχ ενώ για τους απόρους υπήρχε η μνεία για δωρεάν ταφή.

Στην κυπαρισσένια αλέα των εμποροτραπεζιτών (Α΄τάξη) όπου και οι περισσότεροι μνημειακοί τάφοι μπορεί να συνδέσει κάποιος τα ονόματα πολλών οικογενειών με οδούς, τοπωνύμια, ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία της πόλης μας αλλά και της χώρας μας -ιδιαίτερα την περίοδο της μεγάλης ακμής του σταφιδεμπορίου και της Μπελ Επόκ- όπως Κορύλλου, Θωμόπουλου, Γεροκωστόπουλου, Κόλλα, Κρεμμύδη, Ράγκου, Καλαμογδάρτη, Πράτσικα, Τζίνη, Φραγκόπουλου, Τριτάκη, Πετσάλη, Κρητικού, Τσιρώνη, Καραμανδάνη, Τσικλητήρα, Τριάντη, Μαλτέζου, Καρατζά, Γερούση, Μικρούτσικου, κ.α.

Στην περιοχή των ταφικών μνημείων των Διαμαρτυρομένων συναντώνται ονόματα όπως Green,Hamburger και Morphy ενώ καταγράφεται η περιοχή των Καθολικών και ιστορικά στοιχεία τεκμηριώνουν το χώρο ταφής Εβραίων.

Τα κυρίαρχο πνεύμα που κυριαρχεί στα ταφικά μνημεία της αστικής τάξης είναι ο νεοκλασικισμός όπως και στην Ευρώπη. Επιτάφιοι ναΐσκοι, στήλες, διακοσμητικές τεφροδόχοι λυχνάρια και σαρκοφάγοι, λάρνακες και οβελίσκοι, προτομές, σταυροί, ανθέμια και ταφόπλακες, περίτεχνοι κορμοί δένδρων έργα μαρμαρογλυπτικής και τέλος κιγκλιδώματα τέλεια εναρμονισμένα με την αρχιτεκτονική των μνημείων.

Η Κοινο_Τοπία προσυπογράφει την προσπάθεια που γίνεται για τη διάσωση και ανάδειξη των μνημείων που φιλοξενούνται στο Α΄ Νεκροταφείο της Πάτρας και προτείνει την ένταξη στην ASCE που είναι ο φορέας διαχείρισης των Πολιτιστικών Διαδρομών των Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων (European Cemeteries Route) του Συμβουλίου της Ευρώπης (Council of Europe).

Πληροφορίες για δημοσιογράφους: Ανδρέας Σπηλιώτης 2615.002009

Σημείωση

Το λεύκωμα-πόνημα της Γιώτα Καΐκα ‘‘Η αστική τάξη στη γειτονιά των αγγέλων’’ των εκδόσεων Πικραμένος διατέθηκε για τα μέλη της Κοινο_Τοπίας που ξεναγήθηκαν στην προνομιακή τιμή των 20€ αντί των 35€. Για όσους θα ήθελαν να προμηθευτούν κάποιο από τα εναπομείναντα αντίτυπα μπορεί να επικοινωνήσει με τη Γραμματεία της οργάνωσης στο 2615.002009 μέχρι και τη Δευτέρα 15 Απριλίου

Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού

ΚΟΙΝΟ_ΤΟΠΙΑ www.koinotopia.gr

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

2 Απριλίου 2019

Επίσκεψη – ξενάγηση της Κοινο_Τοπίας στο A’ Νεκροταφείο Πάτρας

Η Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπία www.koinotopia.gr στα πλαίσια της προαγωγής του Πολιτισμού και της γνωριμίας με χώρους που αναφέρονται στις ιστορικές μνήμες της πόλης διοργανώνει με τη βοήθεια της Γιώτας Καΐκα-Μαντανίκα ιστορικού-φιλολόγου την εξ αναβολής επίσκεψη–ξενάγηση στο Α΄ Νεκροταφείο της Πάτρας την Κυριακή 7 Απριλίου το πρωί.

Στη δράση αυτή μπορούν να μετάσχουν άτομα από 16 ετών αφού προηγουμένως κάνουν τηναπαραίτητη κράτηση στη γραμματεία του συλλόγου στο 2615.002009. Λόγω του περιορισμένου αριθμού θα ισχύσει σειρά προτεραιότητας στις δηλώσεις.

Η δράση αυτή εντάσσεται σε ένα διαχρονικό σχεδιασμό του συλλόγου που στόχο έχει την προσέγγιση ιστορικών, κοινωνικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της Πάτρας ανασύροντας μνήμες με τη βοήθεια συμπολιτών με ειδίκευση γνωστικού αντικειμένου.

Η ξενάγηση στο Α΄ Νεκροταφείο της Πάτρας έχει τριπλό σκοπό. Πρώτον να δούμε την ιστορία του Νεκροταφείου. Δεύτερον να το δούμε ως ένα υπαίθριο Μουσείο, όπου επώνυμοι γλύπτες, επώνυμοι μαρμαρογλύπτες αλλά και λαϊκοί καλλιτέχνες που έδιναν ζωή στο μάρμαρο, δημιούργησαν αυτόν τον υπέροχο χώρο, το οποίον και εμείς θαυμάζουμε. Τρίτον να δούμε και να μάθουμε για την πολυεθνική κοινωνία της Πάτρας κατά τον 19ο αι. Να δούμε αυτήν την τάξη, Ελλήνων και ξένων, που όχι μόνο διαφέντευε την Πάτρα, αλλά και δημιούργησε τη νεοκλασική Πάτρα. Αυτό το οποίο υπάρχει στην πόλη μας και πρέπει να το διαφυλάξουμε είναι το Α΄ Νεκροταφείο. Ο λόγος είναι ότι, ενώ καταστράφηκαν τα νεοκλασικά κτήρια των αστών της Πάτρας, υπάρχουν ακόμη και σήμερα οι ταφικοί τους οίκοι, για να μας θυμίζουν πρόσωπα και γεγονότα της πόλης μας. Αυτός είναι και ο λόγος, για το οποίον πρέπει να κηρυχτεί διατηρητέο ένα μέρος του Α΄ Νεκροταφείου.

Η Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση επί 22 έτη. Ασχολείται επί σειρά ετών με την ιστορία της Πάτρας. Έργα της είναι τα ακόλουθα:

1. Πάτρα 1870-1900: η καθημερινή ζωή της Πάτρας στην αυγή της Μπέλ Επόκ Αχαϊκές Εκδόσεις, 1998

2. Η αστική τάξη στη γειτονιά των αγγέλων. Πάτρα: Α’ Νεκροταφείο (1880-1920) Εκδόσεις «Πικραμένος», 2004

3. Το πτερόν εις τον πίλον. Οι γνωστοί-άγνωστοι Πατρινοί και η πολυεθνική κοινωνία της Πάτρας (1880-1920)Εκδόσεις «Πικραμένος», 2009

4. Χαρτών Μνήμες. Πάτρα 1831-1943. Έκδοση Δήμου Πατρέων, 2014

Πληροφορίες για δημοσιογράφους: Ανδρέας Σπηλιώτης 2615.002009

Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού

ΚΟΙΝΟ_ΤΟΠΙΑ www.koinotopia.gr

Αγαπητοί φίλοι

 

Σας προωθούμε το άρθρο-σχόλιο που έγραψε ο φιλόλογος Φώτης Δημητρόπουλος για την μουσικοποιητική βραδιά που η Κοινο_Τοπία διοργάνωσε στις 10 Φεβρουαρίου 2019 με αφετηρία το βιβλίο του Βασίλι Γκρόσσμαν ‘‘Μαντόνα Σιξτίνα’’ σε επιμέλεια της εκπαιδευτικού, εμψυχώτριας και ηθοποιού Αλέκας Ράπτη.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε-φιλοξενήθηκε στην ημερήσια εφημερίδα της Πάτρας ‘‘Γνώμη’’ στις 20 Μαρτίου, παραμονή της Παγκόσμιας ημέρας Ποίησης.

Ευχαριστούμε τον Φώτη Δημητρόπουλο για τα καλά του λόγια και κυρίως για τα εύστοχα σχόλια του.

 

Με αφετηρία τη Madona Sixtina

Του Φώτη Δημητρόπουλου (Φιλολόγου)

Μια ιδιαίτερα εξαιρετική αλλά και εξόχως εγκαρδιωτική εκδήλωση είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στην ιστορική αίθουσα συναυλιών της <<Φιλαρμονικής Εταιρίaς Ωδείον Πατρών>> την περασμένη Κυριακή που διοργάνωσε η δραστήρια και ευαίσθητη κοινωνικά και καλλιτεχνικά <<Κοινο_Τοπία>>. Και παρόλον ότι η πρόσκληση μας προδιέθετε για την απόλαυση μιας <<μουσικοποιητικής βραδιάς>> η εμψυχώτρια της εκδήλωσης Αλέκα Ράπτη (ηθοποιός-εκπαιδευτικός) φρόντισε να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα κατάνυξης, πνευματικής ανάτασης και ψυχικού μεγαλείου. Και ασφαλώς σ’ αυτό συνετέλεσε τόσο το θέμα της εκδήλωσης όσο και η προσέγγιση του και ο τρόπος παρουσίασης του. Θέμα ήταν ο πίνακας του Ραφαήλ <<Μαντόνα Σιξτίνα>>, που δισεκατομμύρια ανθρώπινα μάτια έχουν θαυμάσει ανά τους αιώνες, έτσι όπως τον παρουσίασε αισθαντικά στο ομότιτλο βιβλίο του ο Ρώσος συγγραφέας Vasili Grossman (Εκδ. <<Άγρα>> μτφρ. Κατ. Αγγελάκη-Ρούκ).

Και ορθώς η πρόσκληση αναγγέλλει το θέμα ως <<αφετηρία το βιβλίο>>, γιατί το όλο πρόγρaμμα και οι ερμηνείες κειμένων, ποιημάτων, ψαλμών και τραγουδιών, οδήγησαν το κοινό πολύ πιο πέρα από τη θέση ενός μόνον αριστουργηματικού πίνακα. Ίσως και πέραν αυτού που θα ήθελε ο συγγραφέας, δηλαδή την <<αποκάλυψη του μυστικού της μητρικής ομορφιάς… την ορατή απεικόνιση της μητρικής ψυχής που περικλείει κάτι απροσπέλαστο στην ανθρώπινη συνείδηση…>>. Οι κατάλληλες επιλογές από τη βιoγραφία, το έργο και το βιβλίο του Γκρόσσμαν (1905-1964) ως περιπετειώδους και πολυβραβευμένου πολεμικού ανταποκριτή και συγγραφέα αλλά –φευ…- υπό την δυσμένειαν του Στάλιν και τα εμπνευσμένα λόγια του για την Μαντόνα που παρουσίασαν υπέροχα σε θεατρικό αναλόγιο η Αλέκα Ράπτη και ο φιλόλογος Δημήτρης Δραγγανάς προκάλεσαν το ενδιαφέρον του ακροατή ώστε να προσεγγίσει με τα δικά του μάτια την ομορφιά του πίνακα. Έπειτα οι δύο ύμνοι <<Ave Maria>> του Σούμπερτ και <<Maria Dolcissime>> του Ροσσίνι τους οποίους απέδωσε με την απαιτούμενη εκφραστικότητα η διακεκριμένη soprano Λίνα Γερονίκου κινητοποίησε τον ψυχισμό του για την υπέρβαση από την ομορφιά της εικόνας στο αστείρευτο της ζωής και στα υπερκόσμια μηνύματα που εκπέμπει: Γέννηση, Γολγοθά, Ανάσταση.

Και ύστερα οι ωραιότερες απαγγελίες ποιημάτων κορυφαίων Ελλήνων ποιητών, με κεντρικό πυρήνα το πρόσωπο της Παναγίας σκόρπισαν ρίγη συγκινήσεως αφού ο ελληνικός ποιητικός λόγος μας είναι περισσότερο οικείος. Και ενώ οι εκτιμήσεις του Γκρόσσμαν για την Μαντόνα έδειχναν το θείο να προσεγγίσει το ανθρώπινο, ο λόγος των Βαλαωρίτη, Βάρναλη, Παλαμά, Σικελιανού, Ελύτη, Βρεττάκου, Παπαδιαμάντη και άλλων έδειξαν ότι το ανθρώπινο μπορεί να γίνει θείο. Η Παναγία είναι όντως γέφυρα μετάγουσα στους ουρανούς και η Μαντόνα του Ραφαήλ η πύλη της γης, του ανθρώπινου, που υποδέχεται τους ουρανούς. Αφετηρία η Μαντόνα, τέλος η Παναγία. Άλλωστε η Αλέκα Ράπτη όπως εξομολογήθηκε, ένιωθε από καιρό την Αγία Σκέπη Της να την καθοδηγεί σ’ αυτήν την εκδήλωση και όχι μόνο. Έτσι μπόρεσε και ο ακροατής να εξηγήσει το θεσπέσιο πάθος της απαγγελίας της το οποίο ετόνιζε η συγκαταβατική και σεμνοπρεπής φωνή του Δ. Δραγγανά.

Την εκδήλωση έκλεισε η νεοσύστατη μεικτή χορωδία της <<Κοινο_Τοπίας>> με τη διεύθυνση της Λίνας Γερονίκου με νεοελληνικά γνωστά τραγούδια τα οποία άμεσα ή έμμεσα εκφράζουν την αγαπητική σχέση του σημερινού Έλληνα με τη Παναγία. Η χορωδία (στο πιάνο συνόδευε διακριτικά η Κατερίνα Φιλιππάτου) καταχειροκροτήθηκε όπως και η όλη εκδήλωση. Και έχω την γνώμη ότι τέτοιου περιεχομένου και τέτοιας ποιότητας εκδηλώσεις είναι εγκαρδιωτικές για τους αναζητητές όχι μόνο της πρόσκαιρης ανάπαυλας από τα δεινά που μας περιβάλλουν, της διεξόδου από τα αδιέξοδα της παρακμής που στέκονται απειλητικά ολόγυρα μας. Κι αν μάλιστα αναλογισθεί κανείς ότι τα έσοδα αυτής της εκδήλωσης δόθηκαν για την στήριξη του <<Συλλόγου Προστασίας του Αγέννητου Παιδιού>> θα δει με τα μάτια της ψυχής του την εικόνα της Μαντόνας του Ραφαήλ ή της Βυζαντινής Παναγίας και θα συγχαρεί ανεπιφύλακτα τους συντελεστές της.

Εφημερίδα ‘‘Η ΓΝΩΜΗ’’ Τετάρτη 20 Μαρτίου 2019