Κύκλος διαλέξεων ‘Αποτυπώματα ιστορίας και πολιτισμού’
Η Κοινο_Τοπία φιλοξένησε τη διάλεξη του Δρα Δημήτρη Σταθακόπουλουμε τίτλο «Ο καθημερινός βίος των Πελοποννήσιων Αχαιών επί Οθωμανοκρατίας»
Η Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπία www.koinotopia.gr στα πλαίσια της προαγωγής του Πολιτισμού φιλοξένησε την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026 τη διάλεξη του Δημήτρη Σταθακόπουλου, Δρα Παντείου Πανεπιστημίου, Νομικό, Οθωμανολόγο, διπλωματούχο Βυζαντινής μουσικής, με τίτλο «Ο καθημερινός βίος των Πελοποννήσιων Αχαιών επί Οθωμανοκρατίας».Ήταν η τρίτη κατά σειρά ομιλία του κύκλου των δράσεων ιστορικού και αρχαιολογικού περιεχομένου «Αποτυπώματα ιστορίας και πολιτισμού», που πραγματοποιήθηκε με την επιμέλεια της αρχαιολόγου Κωνσταντίνας Ακτύπη και της ιστορικού-φιλολόγου Γιώτας Καΐκα-Μαντανίκα.
Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος μάγεψε το κοινό, παρουσιάζοντας το θέμα της καθημερινής ζωής των κατοίκων της Αχαΐας στην περίοδο της Οθωμανοκρατίας,αφηγούμενος ιστορικά γεγονότα μέσα από ελληνικές και οθωμανικές πηγές και με φωτογραφικό υλικό. Μίλησε για τις σκληρές συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι προκειμένου να επιβιώσουν, οι οποίοι προσπαθούσαν παράλληλα να διατηρήσουν τις παραδόσεις και την θρησκευτική τους ταυτότητα. Μίλησε για τις κοινωνικές συναναστροφές και τη διασκέδαση των απλών ανθρώπων, που περιλάμβανε παιχνίδια, χορούς, μουσική και θρησκευτικές εορτές. Για το γάμο, θρησκευτικό ή πολιτικό, που γινόταν συνήθως με προξενιά, και τους εορτασμούς του και τα γλέντια που ακολουθούσαν. Για την ισχυρή επιθυμία γέννησης παιδιών για τη συνέχεια της οικογένειας, ακόμη και στις πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις, καθώς και για τη θέση της γυναίκας σε αυτό το πλαίσιο. Για τον τρόπο που γίνονταν οι βαπτίσεις και για το μεγάλωμα των παιδιών. Για το θάνατο, που αντιμετωπιζόταν με σεβασμό, με θρήνους και μνημόσυνα. Για τη διατροφή, που βασιζόταν κυρίως σε όσπρια, τυρί, ψάρι, ελαιόλαδο και κρασί. Για τα επαγγέλματα και την ετυμολογία των επωνύμων, πολλά από τα οποία διατηρούνται ακόμη και σήμερα. Για την καταγωγή και την εξέλιξη των ενδυμάτων που φορούσαν οι Πελοποννήσιοι. Για την ερμηνεία, και μερικές φορές την μικρή αλλοίωση, των στίχων παραδοσιακών τραγουδιών, και για το ρυθμό του περίφημου Πελοποννήσιου συρτού χορού.
Μέρος της ομιλίας του αφορούσε στην ενεργή συμμετοχή των Αχαιών στον αγώνα για την ανεξαρτησία, στην παρουσία του Βιάρου Καποδίστρια στην Πάτρα και στα γεγονότα που ακολούθησαν, με βασικότερο την προδοσία του Άγγλου Προξένου P. J. Green στα τέλη του 1820. Mέσω του υποπρόξενου Katray o Green ενημέρωσε τον Οθωμανό Διοικητή της Πάτρας ότι οι Έλληνες ετοίμαζαν επανάσταση την άνοιξη του 1821 και ότι είχαν ζητήσει ξένη βοήθεια. Η αποκάλυψη αυτή ενίσχυσε την επιτήρηση των Οθωμανών, όμως δεν κατάφερε να σταματήσει τα μυστικά σχέδια των αγωνιστών, που συνέχισαν να οργανώνονται με πειθαρχία και αποφασιστικότητα. Η προδοσία του Green αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι Έλληνες, καθώς και τη σύνθετη στάση των ξένων δυνάμεων. Παρά τις εξωτερικές απειλές και τις προκλήσεις, η επανάσταση ξέσπασε όπως είχε προγραμματιστεί, αποδεικνύοντας την αφοσίωση των Πελοποννησίων στον στόχο της λευτεριάς. Ο καθημερινός βίος τους, γεμάτος θρησκευτικές και κοινωνικές συνήθειες, συνυπήρχε με τον ηρωισμό και την ετοιμότητα για αγώνα, δημιουργώντας μια εικόνα ζωής που συνδύαζε παράδοση, επιμονή και πατριωτισμό.
Τη διάλεξη του Δημήτρη Σταθακόπουλου τίμησαν με την παρουσία τους 80 και πλέον υποστηρικτές και φίλοι της Κοινο_Τοπίας, που γέμισαν ασφυκτικά την αίθουσα, συμμετέχοντας ζωηρά, με πολλές ενδιαφέρουσες ερωτήσεις και σχόλια. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας του δημιουργήθηκε κλίμα συγκίνησης, καθώς πολλά από όσα ειπώθηκαν για την καθημερινή ζωή των Αχαιών στην περίοδο της Οθωμανοκρατίας, φαίνεται ότι διατηρούνται στη σύγχρονη ιστορία μας, είτε ως ‘ζωντανά’ στοιχεία, είτε ως απόηχος του σχετικά πρόσφατου παρελθόντος μας. Πολλά από όσα αναφέρθηκαν στην ομιλία του αποτέλεσαν αφορμή για να ακολουθήσουν συζητήσεις, ακόμη και μετά το πέρας της ομιλίας του, για περισσότερο από μία ώρα.
Πληροφορίες για δημοσιογράφους: Ανδρέας Σπηλιώτης 2610.277171
Με απλό_ κατανοητό _ περιεκτικό τρόπο ο ομιλητής περιέγραψε την Οθωμανοκρατίααπό αρ. Γιώτα Καΐκα_ Σεβαστή Σημαντήρηαπό αρ. Μαρία Προσκεφαλά_ Σοφία Γιαννοπούλου_ Άρτεμις ΔιδάχουΆλλη μια εκδήλωση στον φιλόξενο χώρο της Κοινο_ΤοπίαςΑπόσπασμα από τα Οθωμανικά αρχεία σχετικά με το χριστιανό σπαχή Ι. Τερνωτά22Γιώργος Καρέλας κατά την παρέμβασή τουΕντυπωσίασε τους συμμετέχοντες με την ομιλία του ο Δημήτρης ΣταθακόπουλοςΕπίμονες οι ερωτήσεις για το πότε θα ξαναέρθει ομιλητής στην Πάτρα…Η αρχαιολόγος Κων. Ακτύπη με τον Περιφερειακό Σύμβουλο Λυκ. ΣταυρουλόπουλοΗ Γιώτα Καίκα στην παρέμβαση της ανέφερε τις επόμενες εκδηλώσειςΗ Κωνσταντίνα Ακτύπη παρουσίασε τον ομιλητή Δημήτρη ΣταθακόπουλοΚατάμεστη η αίθουσα της Κοινο_ΤοπίαςΚώστας Σταθακόπουλος και Μάκης Γαντζίας με τον ομιλητήΛυκ. Σταυρουλόπουλος_ Δημ. Σταθακόπουλος_ Τίνη Ακτύπη_ Ανδ. ΣπηλιώτηςΜε αμείωτο ενδιαφέρον παρακολούθησαν την ομιλία οι παραβρισκόμενοιΜε εποπτικό υλικό στήριξε τις πληροφορίες…Μια πτυχή της Οθωμανοκρατίας άγνωστη εν πολλοίςΟ Α. Σπηλιώτης υποδέχθηκε τους συμμετέχοντεςΟ ομιλητής Δ. Σταθακόπουλος με τη Διοικήτρια του Καραμανδάνειου Α. ΡηγοπούλουΟ Περιφερειακός Σύμβουλος Λ. Σταυρουλόπουλος κατά την παρέμβασή τουΟ Περιφερειακός Σύμβουλος Λυκ.Σταυρουλόπουλος με τον ομιλητή Δημ.ΣταθακόπουλοΟι συντελεστές Δ. Σταθακόπουλος_ Κ. Ακτύπη και Γ. Καΐκα με συμμετέχοντεςΠαλλικάρι από τους Δελφούς_ φωτογραφία του Πέτρου Μωραΐτη_ 1880Παναγιώτα Βάθη_ Αίγλη ΘεοχάρουςΠάνω από 80 υποστηρικτές και φίλοι της Κοινο_Τοπίας στην ομιλία…Παρέμβαση της Καΐκα κατά τη διάρκεια της συζήτησης…Προσεγγίζοντας αποτυπώματα ιστορίας και πολιτισμού …Σταυρουλόπουλος_ Γκλαβάς_ Σταθακόπουλος_ Ρηγοπούλου_ Ράπτη_ ΓιαννακοπούλουΣτη συζήτηση και ο Σταύρος Καρανικολός που παρακολουθεί ανελλιπώςΣτο συντονισμό της συζήτησης που ακολούθησε_ η αρχαιολόγος Τίνη Ακτύπη …Συλλογή κειμηλίων του Δ. ΣταθακόπουλουΣυμμετέχοντες με τον ομιλητή…
Παρουσία πλήθους φίλων η Κοινο_Τοπία έκοψε την πίτα της
εν μέσω ευχών και ασμάτων της χορωδίας της
Η Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπίαwww.koinotopia.gr, έκοψε την πρωτοχρονιάτικη πίτα της μαζί με πολλούς νέους και παλιούς φίλους εν μέσω ασμάτων στην αίθουσα εκδηλώσεων της Αγοράς Αργύρη. Σε μια εορταστική και χαρούμενη ατμόσφαιρα αντάλλαξαν ευχές για το νέο χρόνο αλλά και απόψεις, προτάσεις, ιδέες για το παρόν και το μέλλον του συλλόγου.
Η χορωδία της Κοινο_Τοπίας με μαέστρο τη Λίνα Γερονίκου καιτην Κατερίνα Φιλιππάτου στο πιάνο, μετέφερε το εορταστικό κλίμαστους παραβρισκόμενους, μέλη και φίλους του συλλόγου σκορπώντας μελωδίες υποδοχής του νέου χρόνου αλλά και τραγούδια από το χώρο του έντεχνου ρεπερτορίου.
Τους συμμετέχοντες εκ μέρους της Κοινο_Τοπίας καλωσόρισε ο Ανδρέας Σπηλιώτης που μαζί με το στέλεχος της Κοινο_Τοπίας Έφη Μπλώνη έκαναν και ένα συνοπτικό απολογισμό στις δράσεις, παρεμβάσεις και εκδηλώσεις του συλλόγου κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Κατόπιν ο Ανδρέας Σπηλιώτης έκοψε την πρωτοχρονιάτικη πίτα αφιερώνοντας συμβολικά το πρώτο κομμάτι σε όλους εκείνους τους εθελοντές που προσφέρουν ανιδιοτελώς στην κοινωνία μας αναφέροντας σχετικά <<προσδοκούμε σε μια αλληλέγγυα κοινωνία για τη στήριξη των πολιτών που χρήζουν τη βοήθεια μας, την προστασία του Περιβάλλοντος, την Προαγωγή της Υγείας και του Πολιτισμού σ’ όλες τις εκφάνσεις του>>.
Κάνοντας μια αφιέρωση συμβολικά έκοψαν από ένα κομμάτι της πίταςο επικεφαλής της Δημοτικής παράταξης ‘‘σπιράλ’’ Πέτρος Ψωμάς, ο εκπρόσωπος της Οικολογικής Κίνησης Πάτρας (ΟΙΚΙΠΑ) Θωμάς Κουτρούμπας, ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Προστασίας Υγείας και Περιβάλλοντος Περιοχής Κέντρου Υγείας Χαλανδρίτσας Βασίλης Κοτσώνης και ο εκπρόσωπος του Θεραπευτικού Παιδαγωγικού Κέντρου Πατρών Ατόμων με Νοητική Υστέρηση «Η ΜΕΡΙΜΝΑ» Ανδρέας Δημητρακόπουλος.
Τυχερή της βραδιάς και του συμβολισμού φλουριού της πρωτοχρονιάτικης πίτας -που ήταν μια ταξιδιωτική δωροκάρτα- ήταν το μέλος της χορωδίας της Κοινο_Τοπίας Μαράγια Θεάκου.
Ανδρέας Δημητρακόπουλος_ Πρόεδρος ΜΕΡΙΜΝΑΣ22από αρ. Ελισάβετ και Ελένη Γκέκα με την Κατερίνα Φιλιππάτου22από αρ. Ντίνα Γεωργίου_ Ειρήνη ΤζόλαΑγγελική και Παναγιώτης Κορφιάτης_ Τίνη Ακτύπη_ Μιχάλης ΓκαζήςΆκια Σταμάτη_ Πέτρος Ψωμάς_ Αλέκα Ράπτη_ πίσω Γιώργος ΚανέλληςΑνδρέας Σπηλιώτης και Έφη Μπλώνη στο πάνελ για τον απολογισμό της χρονιάςΒασίλης και Νένα Δημητροπούλου_ Μαρία ΛαλιώτηΒασίλης Κοτσώνης από Σύλλογο Προστασίας Υγείας _ Περιβάλλοντος ΧαλανδρίτσαςΒάσω Μαρτίνη_ Θωμάς Κουτρούμπας_ Ανδρέας ΣπηλιώτηςΓεωργοπούλου_ Φραγκάκης_ Τίγκας_ Μπούσια_ Πετρόπουλος_ ΜπερέτσοςΓια άλλη μια χρονιά εντυπωσίασε η χορωδία της Κοινο_ΤοπίαςΓιώτα Καίκα και Σπύρος ΜαρτίνηςΕκπρόσωπος της ΟΙΚΙΠΑ ο Θωμάς ΚουτρούμπαςΕκπροσωπώντας την ΚοινοΤοπία έκοψαν την πίτα Ε.Μπλώνη _ Α.ΣπηλιώτηςΕλένη Ατταλειάδη _ Γιώτα Καίκα_ Σπύρος Μαρτίνης_ Σταυρούλα ΑσκούνηΕπί της υποδοχής στη γραμματεία …Ευαγγελία Χαλεπλή_ Εύη Στεργιοπούλου_ Γιάννης ΤρίγκαςΈφη Μπλώνη_ Κώστας Κωνσταντακόπουλος_ Ανδρέας Σπηλιώτης_ Θανάσης ΜπερέτσοςΗ χορωδία της Κοινο_Τοπίας με μαέστρο τη Λίνα ΓερονίκουΘανάσης Μπερέτσος_ Αργυρώ Ταβλά_ Ανδρέας ΔημητρακόπουλοςΘεοχάρουςΓερονίκουΦιλιππάτουΤζόλαΡόδηΑναστασόπουλοςΜπλώνη_Γιαννακοπούκαι του χρόνου…Λουκάς Γεωργίου_ Μαγδαληνή ΑγραφιώτηΜαρία και Νίκος ΛαλιώτηςΜαρία Προσκεφαλά_ Σοφία Γιαννοπούλου προσερχόμενες στη γραμματεία…Μέλη και φίλοι της Κοινο_ΤοπίαςΜια ωραία ατμόσφαιρα…Ντίνα και Λουκάς Γεωργίου με Σπύρο ΠαπαδάκηΟ επικεφαλής της Δημοτικής παράταξης σπιράλ Πέτρος Ψωμάς στο χαιρετισμόΟδυσσέας Ξεριζωτής_ Ανδρέας ΔημητρακόπουλοςΟι εθελόντριες Χριστιάννα Σπηλιώτη και Αργυρώ Ταβλά επί το έργον…Παρόντες δεκάδες φίλοι της οργάνωσης…Πρωτοχρονιάττικες μελωδίες και έντεχνα το ρεπερτόριο…Ρούλα Γεωργίου στα πηγαδάκια μετά το πέρας της κοπής της πίτας…Στη φιλόξενη αίθουσα της Αγοράς Αργύρη
Σας προωθούμε το ενδιαφέρον άρθρο του πολιτικού επιστήμονα και συνεργάτη της Κοινο_Τοπίας Γιώργου Κανέλλη για τη συζητούμενη αναθεώρηθη του Συντάγματος
Μια κραυγαλέα εσωτερική αντίφαση του Συντάγματός μας
του Γιώργου Κανέλλη*
Ο πρωθυπουργός δημοσιοποίησε, στις αρχές Φεβρουαρίου, την πρότασή του για τα συνταγματικά πεδία που, κατά την κρίση του, χρήζουν αναθεώρησης.
Αυτά είναι το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, το αρ. 16 περί ανώτατης παιδείας, το αρ. 103 που αφορά το καθεστώς μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, το άρ.30 περί θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας και το άρθρο 90 σχετικό με τον τρόπο ανάδειξης της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Ετέθη επίσης το θέμα ενός συνταγματικού “φρένου χρέους”, που θα αποτρέπει δημοσιονομικούς εκτροχιασμούς.
Ήδη ασκείται κριτική όσον αφορά την σκοπιμότητα και την ευστοχία της επιλογής των πεδίων τα οποία προτείνει ο πρωθυπουργός προς αναθεώρηση.
Κατά τη γνώμη μας, εφόσον οι συνταγματικοί όροι (πενταετία από την ολοκλήρωση της προηγούμενης αναθεώρησης) πληρούνται, δύσκολα μπορεί να σταθεί κριτική για την σκοπιμότητα της αναθεώρησης.
Κριτήριο σχετικά με αυτήν όσο και σχετικά με την ουσία των αναθεώρησης δεν μπορεί παρά να είναι η πολιτική εμπειρία της ιστορικής περιόδου που διανύουμε.
Πράγματι δε μπορεί να αμφισβητηθεί ότι για όλα (ή σχεδόν όλα) τα παραπάνω άρθρα αμφιβολίες περί του τι είναι συνταγματικά ασφαλές ή κοινωνικοπολιτικά επιθυμητό έχουν τεθεί στο δημόσιο διάλογο.
Αναφέροντας εν πρώτοις το αρ. 86, τόσο η υπόθεση Νοβάρτις όσο και εφαρμογή του στις υποθέσεις των Τεμπών, των υποκλοπών, της κακοδιαχείρισης των αγροτικών επιδοτήσεων συνιστούν ισχυρές ενδείξεις ότι είναι μεν προφανώς ατελές και αφήνει περιθώρια για κλονισμό της εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης σε ότι αφορά την ορθή απονομή δικαιοσύνης όταν πολιτικά πρόσωπα εμπλέκονται, αλλά και η πλήρης κατάργησή του δεν ενδείκνυται, αν θέλουμε να μην οδηγηθούμε σε καταστάσεις μετατροπής των πολιτικών αντιπαλοτήτων σε ατέρμονες ποινικές συγκρούσεις και εκκρεμότητες, στη λογική “κάνε εσύ δίωξη, και ας πάνε παρακάτω να απαλλαγούν”.
Παρομοίως, και σε ότι αφορά το αρ. 16, έχει γίνει σαφές ότι η αμφισβήτηση του αν είναι αρκετή ή όχι η μέσω ερμηνείας του ευρωπαϊκού δικαίου λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων, είναι απαραίτητο να παύσει.
Ομοίως, η σύνδεση αξιολόγησης και υπηρεσιακού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων έχει τεθεί στο δημόσιο διάλογο ιδίως μετά τη νέα νομοθεσία περί αξιολόγησης αυτών, τις αντιδράσεις και τις δυσχέρειες εφαρμογής. Επίσης δυνατές φωνές υπέρ ενός τρόπου ανάδειξης της ηγεσίας της δικαιοσύνης που να μην είναι αποκλειστική εξουσία του Υπουργικού Συμβουλίου, έχουν ακουστεί.
Τέλος είναι περιττή η οποιαδήποτε αναφορά στη χρησιμότητα ενός μελετημένου φρένου στη δημοσιονομική επέκταση, γνωστού όντος σε τι κινδύνους μας έβαλε ο αλόγιστος δανεισμός για κατανάλωση στις αρχές του αιώνα μας. Τέτοιο φρένο όμως πρέπει να τεθεί και στην ανατροπή της γενικής (όχι ατομικών περιπτώσεων) δημοσιονομικής πολιτικής από τα δικαστήρια.
Ένα πολίτευμα αρρύθμιστο
Η παρούσα τοποθέτηση όμως, θα επικεντρωθεί όχι σε αυτά που έχουν περιληφθεί με μικρότερη ή μεγαλύτερη θεμελίωση στην εμπειρία στην πρωθυπουργική πρόταση, αλλά σε μία πολύ ορατή και ισχυρά θεμελιωμένη σε πρόσφατα μεγάλα γεγονότα του δημοσίου μας βίου απουσία από αυτήν.
Πρόκειται για την απουσία αναφοράς στις κατ’ ουσίαν δυνατότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας, να λειτουργήσει ως ασφαλιστική δικλείδα αποτροπής επικίνδυνων καταστά σεων, όταν το υπόλοιπο πολιτικό σύστημα, που έχει ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό τον πρωθυπουργοκεντρισμό, αδυνατεί να παράγει λύσεις ή και οδηγεί σε δυνητικά καταστροφικές εξελίξεις. Η πρόσφατη περίοδος της πολιτικοοικονομικής κρίσης της χώρας, από το 2007-8 ως και το 2015 έδειξε, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, ότι η έλλειψη μιας τέτοιας δικλείδας είναι υπαρκτή. Η χώρα υπερχρεώθηκε και εκτροχιάστηκε δημοσιονομικά με ελλείμματα της τάξης του 15% και κανείς δε μπορούσε να αντιταχθεί θεσμικά στην πολιτική του “άστο γι’ αργότερα”. Το 2015, μια “διαπραγμάτευση” με ολοφάνερα χαρακτηριστικά πορείας προς το γκρεμό με κομμένα φρένα, κατέληξε σε ένα παράνομο και αντισυνταγματικό αυτοκτονικής λογικής δημοψήφισμα, με κανένα θεσμό να έχει συνταγματική εξουσία για να αντιταχθεί στη συγκεντρωμένη στα χέρια του αρχηγού της πλειοψηφίας πρωθυπουργού δύναμη.
Όλα αυτά έγιναν γιατί η μεταρρύθμιση του 1986, που φέρει τη σφραγίδα του Ανδρέα Παπανδρέου, διαμόρφωσε ένα συνταγματικό καθεστώς “εσωτερικής αντίφασης”, ένα πρωθυπουργοκεντρικό πολίτευμα χωρίς αντίβαρα.
Εξηγούμαι: Η πρώτη, ουσιαστικά εμπεριέχουσα όλες τις επόμενες ως επεξηγήσεις της, διάταξη του άρ. 30 του Σ., αναφέρει, λιτά και απόλυτα, ότι “Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ρυθμιστής του πολιτεύματος”. Όλα τα άρθρα που ακολουθούν (το ίδιο το 30 ως και το 50) τα οποία αναφέρονται στον προεδρικό θεσμό, θα όφειλαν να εξειδικεύουν αυτόν τον βαρύνοντα κατηγορηματικό ορισμό, ή τουλάχιστον να μην τον καθιστούν κενό νοήματος. Και πράγματι στο αρχικό σύνταγμα του 1975 αυτό γινόταν: ο πρόεδρος διέθετε αποτελεσματικά εργαλεία για να επέμβει στις πολιτικές εξελίξεις όταν αυτές, κατά την κρίση του, λάμβαναν χαρακτηριστικά κοινοβουλευτικού αδιεξόδου, εθνικής κρίσης ή ακόμη και “προφανούς δυσαρμονίας” της σύνθεσης της Βουλής με το λαϊκό αίσθημα. Μεταξύ αυτών η δυνατότητα παύσης της κυβέρνησης, η σύγκληση του Υπουργικού Συμβουλίου υπό την προεδρία του Προέδρου, η διάλυση της Βουλής, το διάγγελμα χωρίς προσυπογραφή του πρωθυπουργού.
Οι εξουσίες αυτές, που πάντως, στην δεκαετία που ίσχυσαν, δεν χρησιμοποιήθηκαν, επικρίθηκαν ως “υπερεξουσίες”.
Πλην όμως με την μεταρρύθμιση του 1985, φθάσαμε στο άλλο άκρο, μια κατάσταση που βάσιμα μπορεί να χαρακτηριστεί, όπως προείπαμε, “εσωτερική αντίφαση” του Συντάγματος. Ο πρόεδρος όχι μόνο δε μπορεί να κάνει τίποτα από τα παραπάνω πλέον, αλλά ούτε καν να μιλήσει στο λαό, χωρίς προσυπογραφή του πρωθυπουργού. Συνεχίζει όμως να φέρει, αν και βουβό πρόσωπο με μόνο επικυρωτικές εξουσίες, τον βαρύγδουπο τίτλο του “ρυθμιστή του πολιτεύματος”. Στην πράξη δηλαδή, το πολίτευμα στερείται οποιουδήποτε θεσμικού αντιβάρου στην πανίσχυρη πρωθυπουργική εξουσία, παρότι το Σύνταγμα αναγνωρίζει και η ιστορία επιβεβαιώνει την πιθανότητα περιστάσεων που απαιτείται “ρυθμιστής”. Τι ρυθμιστής όμως είναι αυτός με δεμένα τα χέρια και φιμωμένο το στόμα; Με την αδυναμία του μάλιστα να επιτείνεται μετά την τελευταία μεταρρύθμιση του 2019, που προβλέπει στην περίπτωση μη εκλογής προέδρου στις πρώτες δύο ψηφοφορίες να εκλέγεται αυτός με απλή πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Αυτό σημαίνει ότι και το έσχατης ανάγκης μη ρητά προβλεπόμενο αλλά ντε φάκτο υπαρκτό, όπλο του προέδρου για να αποτρέψει βαριά επικίνδυνες για τη λειτουργία του πολιτεύματος εξελίξεις, η παραίτηση, που συνεπαγόταν εμμέσως διάλυση της Βουλής, χάνεται.
Δεν “τα έβγαλε πέρα” πάντα το Σύνταγμά μας
Λένε πολλοί ότι το σύνταγμά μας, όπως διαμορφώθηκε “καλά τα έβγαλε πέρα” τα 51 χρόνια της εφαρμογής του. Διαφωνώ. Ούτε την αλόγιστη δημοσιονομική επέκταση απέτρεψε, ούτε το αυτοκτονικής λογικής και βαριά πληρωμένο δημοψήφισμα του 15.
Αυτό διότι, ο θεσμός-αντίβαρο στην πρωθυπουργική θεσμική και πραγματική υπερεξουσία, ο “ρυθμιστής”, δεν είχε κανένα συνταγματικά προβλεπόμενο εργαλείο, ούτε καν ένα έκτακτης ανάγκης διάγγελμα, για να πατηθεί κάποιου είδους φρένο στην πορεία προς το γκρεμό.
Επιπλέον, σήμερα, με τη χώρα να είναι κατά μία γνωστή διατύπωση “μη διακυβερνήσιμη” λόγω του κατακερματισμού των πολιτικών δυνάμεων αλλά και της ενίσχυσης στα όρια του 40 με 50% των εκλογέων (!) των αυτοκαλούμενων “αντισυστημικών”, η ανάγκη αντιβάρων και θεσμών με πραγματική ρυθμιστική ισχύ είναι προφανής.
Δεχόμαστε ότι μια επιστροφή στις ρυθμίσεις του 1975 για τον προεδρικό θεσμό δεν είναι ούτε πολιτικά εφικτή και πιθανότατα μη επιθυμητή, οφείλουμε όμως να αναγνωρίσουμε ότι η “εσωτερική αντίφαση” του Συντάγματός μας ως προς τη ρύθμιση του πολιτεύματος πρέπει, σε κάποιο βαθμό, να αντιμετωπιστεί.
Για το πως θα γίνει αυτό μπορεί να γίνει ασφαλώς συζήτηση και οι ειδικότεροι συνταγματολόγοι να προτείνουν τεχνικά άρτιες προτάσεις. Οι σκέψεις όμως που άμεσα έρχονται στο μυαλό είναι η χορήγηση τουλάχιστον στον πρόεδρο εξουσίας διαγγέλματος χωρίς προσυπογραφή πρωθυπουργού, η ουσιαστική συμμετοχή του στην ανάδειξη της ηγεσίας της δικαιοσύνης, η αρμοδιότητα άρσης των αδιεξόδων στην ανάδειξη των ηγεσιών των Ανεξαρτήτων Αρχών και η πρόβλεψη σύμφωνης γνώμης του για την προκήρυξη δημοψηφίσματος.
Πρόκειται, ασφαλώς, για πολύ μικρότερης ισχύος αρμοδιότητες από αυτές που του χορηγούσε το Σ. του 1975 αλλά είναι εξουσίες υπαρκτές, ιδίως αυτή του διαγγέλματος.
Θα μπορεί, τουλάχιστον, ο Πρόεδρος να κτυπήσει την καμπάνα του κινδύνου όταν αυτός πλησιάζει, να μιλήσει ως υπεράνω των κομματικών ανταγωνισμών, είτε το θέλει είτε όχι ο πανίσχυρος πρωθυπουργός, που δεν παύει όμως να ενεργεί και ως κομματικός ηγέτης.
Είναι αναγκαίο η συζήτηση για την αναθεώρηση να περιλάβει και αυτήν την ουσιώδη διάσταση σε ότι αφορά το θεσμό του Προέδρου, πολύ περισσότερο πάντως ουσιώδη από το μήκος ή τον αριθμό των θητειών του. Τόσο το πρωτοφανώς ασταθές εξωτερικό περιβάλλον όσο και η απειλητική άνοδος του “αντισυστημισμού” κάνουν αυτή την ανάγκη ολοφάνερη.
*πολιτικός επιστήμονας, πρώην αντιπρόεδρος Περ. Συμβουλίου Δ. Ελλάδας
Η τελευταία αναθεώρηση του ΣυντάγματοςΠρωτότυπο χειρόγραφο του Συντάγματος του 1844
Σας προωθούμε την πολύ ενδιαφέρουσα εξειδικευμένη ανάλυση
για τη σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου-Ναυπλίου–Τριπόλεως–Καλαμάτας του Βασίλη Παππά (αφ.) Καθηγητή Πανεπιστημίου Πατρών, Ιδρυτικού Μέλους Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) με σταχυολόγηση των συμπερασμάτων στο Δελτίο Τύπου.
Η Κοινο_Τοπία στηρίζει την ύπαρξη και την ανάπτυξη των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και ιδιαιτέρως του τραίνου ως του φιλικότερου μέσου μετακίνησης -μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων- για την προστασία του περιβάλλοντος. Για την ανάγνωση της ανάλυσης θα βρείτε σύνδεσμο στο τέλος του κειμένου.
Για τη σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου-Ναυπλίου–Τριπόλεως–Καλαμάτας. Εφικτή και επιθυμητή η επαναλειτουργία της
Η ανάλυση του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, με συγγραφέα τον Καθηγητή (αφ) Βασίλη Παππά στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής, Πανεπιστήμιο Πατρών, εστιάζει στις προοπτικές της ανενεργής σιδηροδρομικής γραμμής Κορίνθου – Άργους/Ναυπλίου – Τρίπολης – Καλαμάτας. Η συζήτηση για την επαναλειτουργία της αναζωπυρώθηκε μετά τη διακοπή λειτουργίας το 2010 και εντάθηκε πρόσφατα λόγω της ατυχούς προκήρυξης διαγωνισμού του ΤΕΕ, για τη μετατροπή της γραμμής σε ποδηλατόδρομο.
Συγκεφαλαιώνοντας τα συμπεράσματα της ανάλυσης:
Σε γενικές γραμμές, διαφαίνονται κάποια βασικά χαρακτηριστικά και κατευθύνσεις που συνοψίζονται στο ότι η περιοχή από την οποία διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή, αν εξαιρέσουμε τους κεντρικούς Δήμους κάθε Περιφερειακής Ενότητας (Π.Ε.), χαρακτηρίζεται από ισχνότατη δημογραφική δυναμική.
Ειδικότερα:
• Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων στη δυσμενέστερη δημογραφικά θέση φαίνεται να είναι η Π.Ε. Αρκαδίας ακολουθούμενη από τις Π.Ε. Λακωνίας και Μεσσηνίας.
• Σε επίπεδο Δήμων διαφοροποιούνται με θετικότερα (αλλά όχι θετικά χαρακτηριστικά) οι Δήμοι Καλαμάτας, Ναυπλιέων και Κορινθίων ενώ στο αντίποδα βρίσκονται οι Δήμοι Οιχαλίας, Μεσσήνης και ΒόρειαςΚυνουρίας.
Είναι σαφές, ότι ασφαλέστερα συμπεράσματα μπορούν να προέλθουν μόνο μέσα από μία αναλυτική και σε βάθος μελέτη για μία τεκμηριωμένη διατύπωση πολιτικών, μέτρων και δράσεων για τη δημογραφική ανόρθωση της περιοχής. Ηδημογραφική αυτή ανόρθωσηαπαιτεί μέτρα, σε όλα τα επίπεδα (Εθνικό, Περιφερειακό, Τοπικό) και σ’ όλους τους τομείς της κοινωνίας, της οικονομίας και του περιβάλλοντος. Η εξεταζόμενη περιοχή, πέρα από την δημογραφική της κατάρρευση, παρουσιάζει παράλληλα ένα ιδιαίτερο δυναμικό στον πολιτισμό, την ιστορία, το τοπίο, την αρχιτεκτονική αλλά και την τουριστική υποδομή, ενώ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολλαπλές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις, όπως στις δημόσιες μεταφορές, στη βιομηχανία, στον αγροτικό τομέα, κ.α. Παράλληλα η ανοδική τάση του τουρισμού της χώρας μας δημιουργεί ευκαιρίες για νέα τουριστικά προϊόντα και μοντέλα (όπως η Ελληνοελβετική πρόταση για τουριστικό σιδηρόδρομο[1] ).
Η σχέση σιδηρόδρομου και δημογραφικής ανόρθωσης δεν είναι γραμμική, είναι κυρίως έμμεση αλλά ισχυρή, λειτουργώντας μέσω οικονομικών, κοινωνικών και χωρικών μηχανισμών. Επιπλέον ο σιδηρόδρομος ως μέσο μεταφοράς καλύπτει τις απαιτήσεις των πολιτικών της ΕΕ για υποδομές μεταφορών φιλικές προς το περιβάλλον, για οικονομική ανάπτυξη, κοινωνική και εδαφική συνοχή σε διεθνές, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Συνεπώς η πολυλειτουργική προσέγγιση της σιδηροδρομικής γραμμής προσανατολισμένης στον τουρισμό δίνει την ευκαιρία να αναπτυχθούν στρατηγικές για βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη[2].
Ο σιδηρόδρομος δεν είναι απλώς ένα μέσο μεταφοράς αλλά αποτελεί ένα από τα κυριότερα εργαλεία χωρικής και οικονομικής συνοχής και ενισχύει τη βιωσιμότητα των περιοχών που εξυπηρετεί (μέσω της μείωσης του κόστους των μετακινήσεων ανθρώπων και αγαθών, της ενίσχυσης της πρόσβασης σε αγορές εργασίας, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες, της δημιουργίας θέσεων εργασίας, της προσέλκυσης επενδύσεων, κ.α.) αποτελώντας εχέγγυο για οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα, βασικές προϋποθέσεις για τη δημογραφική ανόρθωση μιας περιοχής.
Ολοκληρώνοντας πρέπει να τονίσουμε ότι η επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής, (ένα μέρος σαν τουριστική–μουσειακή), δεν αρκεί από μόνη της για ν’ αναστραφούν οι προαναφερθείσες δημογραφικές τάσεις της περιοχής, αλλά αποτελεί αναμφισβήτητα έναν ισχυρό ενισχυτικό παράγοντα. Παράλληλα απαιτούνται μέτρα και δράσεις σε όλα τα επίπεδα για την επίτευξη ενός ικανοποιητικού επιπέδου χωρικής συνοχής η οποία αποτελεί προϋπόθεση για μία βιώσιμη δημογραφική ανάπτυξη, ενώ αντίστοιχα η ισορροπημένη δημογραφική κατανομή ενισχύει τη συνοχή του χώρου. Χωρίς ολοκληρωμένες χωρικές πολιτικές, οι δημογραφικές ανισορροπίες τείνουν να οξύνονται.
Εμείς, σαν ομάδες ενεργών πολιτών θα θέλαμε να επισημάνουμε:
Τα πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τα δεδομένα στο Διάγραμμα 7 που αναλύεται στον Πίνακας 10: Για την απογραφή του 2021, στις ζώνες μικρότερες 1000 μέτρων οι κάτοικοι είναι 186.031, το 81,26% του πληθυσμού!
Η Περ. Ενότητα της Κορινθίας από την οποία διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή του Προαστιακού, αύξησε τον πληθυσμό της κατά 4,6% μεταξύ τον απογραφών 1991-2021.
Η επαναλειτουργία της (ανακατασκευασμένης με ευρωπαϊκά κονδύλια) σιδηροδρομικής γραμμής Κορίνθου – Ναυπλίου – Τρίπολης – Καλαμάτας είναι δυνατόν και επιθυμητό να επανέλθει σε ενέργεια. Μπορεί να λειτουργήσει:
Σαν τουριστικός-μουσειακός σιδηρόδρομος με εξαιρετικά αποτελέσματα για ολόκληρη την Πελοπόννησο, και
Με κανονικά δρομολόγια για το τμήμα Κόρινθο-Άργος-Ναύπλιο.
Αναγκαίες προϋποθέσεις βιωσιμότητας είναι, η σύνδεσή – ανταπόκριση με τον προαστιακό της Αττικής και ο προγραμματισμός των δρομολογίων που θα την αξιοποιήσουν στις ώρες που θα ευρεθούν ως πιο κατάλληλες για την εξυπηρέτηση του πληθυσμού μιας δημογραφικά φθίνουσας περιοχής.
———————————-
[1] η κυριότερη έχει διατυπωθεί από Ελληνοελβετική επιστημονική πρωτοβουλία η οποία «φιλοδοξεί να αναβιώσει όχι μόνο τον σιδηροδρομικό τουρισμό και να βάλει ξανά στον χάρτη την ανατολική, κεντρική και νότια Πελοπόννησο, αλλά και να συμβάλλει στην ανάπτυξη της περιοχής, στην αύξηση του τουριστικού ρεύματος και του σιδηροδρομικού και ορεινού τουρισμού αλλά και να συνδράμει στην κοινωνική ανασυγκρότηση των περιοχών αυτών». Βλέπε εδώ.
[2] Th. Papamichail, Spatial Synergies, Doctoral thesis, ETH Zurich, 2019
Προτάσεις της Κοινο_Τοπίας για προγραμματισμένα συναπαντήματα
Σεπτέμβριος-Ιούνιος κάθε Τρίτη 7.30μμ πρόβες Χορωδιακού σχήματος Κοινο_Τοπίας
4/2 Τετάρτη 5-7.30μμ το 19οΠάρτι μασκέ για τα παιδιά της ‘‘Μέριμνας’’ στο στέκι τους (Γηροκομείο) από την Κοινο_Τοπία και τους Πολίτες Εν Δράσει (δηλώσεις από 23/1)
6/2 Παρασκευή 8μμ διάλεξη Δημήτρη Σταθακόπουλου, με θέμα «Ο καθημερινός βίος των Πελοποννήσιων Αχαιών επί Οθωμανοκρατίας» Δρ Παντείου Πανεπιστημίου, Νομικού, Οθωμανολόγου, διπλωματούχου Βυζαντινής μουσικής στον πολυχώρο της Κοινο_Τοπίας (κρατήσεις από 26/1, για υποστηρικτές ΚΤ)
9/2 Δευτέρα Δημιουργικό εργαστήρι και γνωριμία-συζήτηση με τον συγγραφέα του παραμυθιού και μέλους της Κοινο_Τοπίας Κωνσταντίνου Κυριακόπουλου «Η μοναξιά του χαρταετού» στο 26ο Δημοτικό Σχολείο Πάτρας (έκδοση ΤΟ ΔΟΝΤΙ + Κοινο_Τοπία). Συμμετέχουν Δ’ και Ε’ Δημοτικού (απευθύνεται μόνο στους μαθητές)
12/2 Τσικνοπέμπτη μεσημέρι δρώμενο από την καρναβαλική ομάδα της Κοινο_Τοπίας μετά φαγητού και χορού στο Bar Restaurant ‘‘Tulum Uptown’’. Συμμετοχή με αμφίεση. Μόνο για μέλη με το συνοδό τους (κρατήσεις από 23/1)
16/2 Δευτέρα 8μμ Διάλεξη με θέμα ‘‘Η ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού’’ από την απελευθέρωση ως το 1970 της Γιώτας Καΐκα-Μαντανίκα ιστορικού-φιλολόγου στον πολυχώρο της Κοινο_Τοπίας (κρατήσεις από 2/2)
29/3 Κυριακή 3η Πολιτιστική 2026 (Αθήνα) Παράσταση «Cleansed» της Σάρα Κέιν, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Ο Δημήτρης Καραντζάς φωτίζει την αγάπη μέσα στην απόλυτη βία, σε ένα εμβληματικό έργο ακραίας προσωπικής γραφής. Αυστηρώς ακατάλληλο. Θα ανακοινωθεί και πρωινό πρόγραμμα. (κρατήσεις από 23/1)
20/6 Κυριακή 4η Πολιτιστική 2026 (Επίδαυρος) η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) παρουσιάζει την όπεραΜήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι,ανασυνθέτοντας τη θρυλική παραγωγή του 1961, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικά – κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη, χορογραφία Μαρίας Χορς, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο. Προς τούτο ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης στελεχώνει μια νέα δημιουργική ομάδα… (κρατήσεις από 2/2)
Πέραν των προαναφερόμενων δραστηριοτήτων βρίσκονται σε διερεύνηση κ’ άλλες που θα ανακοινωθούν
Κρατήσεις με προτεραιότητα, πληροφορίες στο 2610.277171 (απαντά πολλές μέρες και ώρες), στο info@koinotopia.gr και στον πολυχώρο της Κοινο_Τοπίας Καραϊσκάκη 153 (ισόγειο) 2610.622250 ωράριο γραμματείας Δευτέρα,Τρίτη,Τετάρτη 11πμ-2μμ & Πέμπτη, Παρασκευή 7-9μμ
Κάποια μέρα θα ξυπνήσεις και δε θα υπάρχει πια άλλος χρόνος για να κάνεις τα πράγματα που πάντα ήθελες. Κάν’ τα τώρα.
…μια μεγάλη παρέα αρχείου 202526ο Δημοτικό Σχολείο Πάτρας.jpgCleansed στο Ίδρυμα Μιχάλης ΚακογιάννηςΆλλη μια ωραία παρέα από το δρώμενο της Τσικνοπέμπτης με την ΚΤ αρχείου 2025Ανασύνθεση της εμβληματικής παραγωγής του 1961Από τα παιδιά της Μέριμνας με πολλή αγάπη φωτό αρχείουΑπό τη θρυλική παράσταση του 1961 αρχείο Εθνικής ΌπεραςΔιασκέδασαν με την ψυχή τους… Μέριμνα 2025Δρ Δημήτρης ΣταθακόπουλοςΈνα εμβληματικό έργο ακραίας προσωπικής γραφής_ αυστηρώς ακατάλληλοΗ ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού από την απελευθέρωση ως το 1970Η ιστορική εξέλιξη του καρναβαλιού της Πάτρας με την Γιώτα ΚαίκαΗ μεγάλη παρέα της βραδιάς Μέριμνα 2025Η μοναξιά του χαρταετού του Κ. Κυριακόπουλου 2014και εγένετο πάρτι… αρχείου 2025Μια ιστορική αναδρομή στο μεγαλύτερο θεσμό της Πάτρας με κράτηση ΘέσηςΟ πολέμαρχος Φώτος Τζαβέλλας 6.2 ομιλία ΣταθακόπουλουΠαράσταση Cleansed της Σάρα Κέιν_ σε σκηνοθεσία Δημήτρη ΚαραντζάΠολιτιστική εξόρμηση με την Κοινο_ΤοπίαΣτελέχη Μέριμνας_ ΚοινοΤοπίας και ωφελούμενοι _2025Στην όπερα Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι με την Κοινο_ΤοπίαΣυλλογή κειμηλίων του Δ. ΣταθακόπουλουΨηλά στον ουρανό_ ζωγραφικό σχόλιο του Π. Καρώνη_ λάδι σε χαρτόνι 15×30 εκ.