Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το απογευματινό συναπάντημα της Κοινο_Τοπίας στο Πέτρινο
Τα μέλη και οι φίλοι της Εταιρείας Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπία www.koinotopia.grμε αφορμή την έναρξη της περιόδου δράσης 2022-23πραγματοποίησαν συναπάντημα στο Πέτρινο όπου είχαν την ευκαιρία να πιουν καφέ ή ποτό και να γευτούν αλμυρά ή γλυκά εδέσματα από το μενού του.
Την υποδοχή των προσκεκλημένων στο υπέροχο χώρο είχαν αναλάβει η Ειρήνη Τζόλα και ο Ανδρέας Σπηλιώτης.
Κατά τη διάρκεια της βραδιάς έγινε και κλήρωση της λαχειοφόρου αγοράς, προς ενίσχυση των δράσεων και της λειτουργίας του νέου χώρου της Κοινο_Τοπίας. Τα οκτώ όμορφα δώρα ήταν ευγενική προσφορά στελεχών και φίλων της οργάνωσης. Η διαλογή των τυχερών αριθμών έγινε από οκτώ συμμετέχοντες από οκτώ διαφορετικά τραπέζια μέσα από το αγγείο με τους δεκάδες λαχνούς.
Η 21η Σεπτεμβρίου,μέρα που πραγματοποιήθηκε το συναπάντημα στο Πέτρινο, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για τη ομώνυμη νόσο, αλλά και την αφύπνιση και ενεργοποίηση της Πολιτείας. Η Κοινο_Τοπία στο πλαίσιο των δράσεων της για την προαγωγή της υγείας στηρίζει προσπάθειες πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης της νόσου. Το Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και αποτελεί μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομοτεχνικό πρόβλημα για τις ανεπτυγμένες κοινωνίες με μεγάλο προσδόκιμο επιβίωσης. Ο όρος «άνοια» αφορά στην έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, καταρχήν της μνήμης και ακολούθως του λόγου, της κρίσης και συνολικά της προσωπικότητας. Η νόσος περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1906 από το Γερμανό ψυχίατρο & νευροπαθολόγο Αλόις Αλτσχάιμερ (1864-1915).
Ελπίζοντας η νέα σεζόν να κυλήσει όσο πιο ομαλά γίνεται και οι συνθήκες να επιτρέψουν συναθροίσεις και εκδηλώσεις τα μέλη έδωσαν ραντεβού για επόμενες δράσεις. Για όσους θα ήθελαν να συμβάλλουν στη στήριξη του έργου της Κοινο_Τοπίας μπορούν να απευθυνθούν στο 2610.277171, στο fb, και στο info@koinotopia.gr
Πληροφορίες για δημοσιογράφους: Ανδρέας Σπηλιώτης 2610.277171
Εμβολιαζόμαστε – Τηρούμε τις οδηγίες του ΕΟΔΥ – Προστατευόμαστε
Πρόσκληση γνωριμίας σε νέους φίλους για χορωδιακό συναπάντημα με την παρέα της Κοινο_Τοπίας (27 Σεπτέμβρη)
Για ένατη χρονιά η Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού Κοινο_Τοπία www.koinotopia.grδοκιμάζει τις δυνατότητές της στο χορωδιακό πεδίο. Η δημιουργία μιας χορωδίας από τα μέλη και τους φίλους της οργάνωσης πριν 9 χρόνια με σκοπό το δημιουργικό συναπάντημα όσων θέλουν να δοκιμάσουν τις φωνητικές τους ικανότητες στη μελωδία της μουσικής κλίμακας και του πενταγράμμου καθιερώθηκε και η 9η περίοδος ξεκινά αρχές Οκτώβρη. Προτεινόμενη μέρα για τις φετινές πρόβες είναι πάλι η Τρίτη. Η συνέπεια και η συνέχεια παρακολούθησης των συναντήσεων–ασκήσεων είναι αυτονόητος κανόναςγια όσους θα ήθελαν να πάρουν μέρος στη σύνθεση της ομάδας και την κοινή προσπάθεια.
Η πρώτη συνάντηση των χορωδών παλιών και νέων θα γίνει στις 27 Σεπτεμβρίου στο αίθριο του πολυχώρο της Κοινο_Τοπίας Καραϊσκάκη 153 ισόγειο για μια φιλική γνωριμία, ανταλλαγή καλοκαιρινών αναμνήσεων και σχεδίων για την περίοδο που ξεκινά με αισιοδοξία μετά από μια τριετία ειδικών συνθηκών.
Μαέστρος της χορωδίας και για τη φετινή σεζόν θα είναι το μέλος της Κοινο_Τοπίας Λίνα Γερονίκου μουσικός-υψίφωνος. Υπεύθυνος για το συντονισμό της προσπάθειας είναι ο Νίκος Αναστασόπουλος με αναπληρωτή την Ειρήνη Τζόλα.
Για όσους θα ήθελαννα δοκιμάσουν τις φωνητικές τους ικανότητες και να προσθέσουν τη λαλιά τους στον όμορφο κόσμο των ασμάτων δεν έχουν παρά να καλέσουν στο 6973.250426 ή στο 2610.277171 και να ενημερωθούν για τη συμμετοχή τους στη Χορωδία.
Συμπληρωματικές πληροφορίες
Η χορωδία (λατ. chorus) είναι ένα μουσικό σύνολο τραγουδιστών. Η χορωδιακή μουσική με τη σειρά της, είναι η μουσική που εκτελείται από ένα τέτοιο σύνολο. Επικεφαλής μιας χορωδίας είναι ένας διευθυντής χορωδίας ή (ιδιαιτέρως στη Βυζαντινή μουσική) ένας χοράρχης. Η χορωδία αποτελείται συνήθως από τέσσερις ομάδες φωνών, καθεμιά από τις οποίες αντιστοιχεί στις τέσσερις βασικές (κατά έκταση) φωνές (σοπράνο, κοντράλτο, τενόρος και μπάσος), έτσι ώστε να μπορεί να εκτελεί κομμάτια με βάση την τετράφωνη αρμονία -κυρίαρχο στοιχείο της κλασικής μουσικής.
Μια χορωδία μπορεί να εκτελεί μουσική είτε με είτε χωρίς συνοδεία: στη δεύτερη περίπτωση χρησιμοποιούμε τον προσδιορισμό ασυνόδευτη (ή άνευ συνοδείας), ή το διεθνή όρο (από τη λατινική γλώσσα) a cappella, που κατά λέξη σημαίνει στο παρεκκλήσι (δηλαδή ωσάν να εκτελείτο σε παρεκκλήσι, το οποίο λόγω μικρού συνήθως μεγέθους δε διαθέτει εκκλησιαστικό όργανο, ή άλλη οργανική συνοδεία). Τα όργανα που χρησιμοποιούνται για τη συνοδεία ποικίλουν, από το όργανο, το πιάνο ή την κιθάρα, έως ένα μικρό οργανικό σύνολο, ή μια ολόκληρη ορχήστρα.
Πληροφορίες για δημοσιογράφους: Ανδρέας Σπηλιώτης 2610.277171
Εμβολιαζόμαστε – Τηρούμε τις οδηγίες του ΕΟΔΥ – Προστατευόμαστε
Δεκάδες μέλη και φίλοι της Κοινο_Τοπίας απόλαυσαν τη βραδιά στο κήπο του ΠολύεδρουΗ Κοινο_Τοπία κινείται στις νότες του πενταγράμμουΗ συμμετοχή είναι ελεύθερη αλλά όχι χωρίς υποχρεώσειςΗ χορωδία στο θέατρο Γραμμές Τέχνης σε εκδήλωση της ΚΤ για τη μέρα της Γυναίκας 2018Η χορωδία της Κοινο_Τοπίας (2019)Η χορωδία της Κοινο_Τοπίας παρούσα για το Make-A-Wish Greece στο roof garden του Αστέρα (2018)Μαέστρος της χορωδίας και για τη φετινή σεζόν είναι η Λίνα Γερονίκου μουσικός-υψίφωνοςΜέλη της χορωδίας της Κοινο_Τοπίας σε μεγάλα κέφια…Στη σχολική αίθουσα του Καταστήματος Κράτησης ΠάτραςΤοιχογραφία του Γκαουντέντσιο Φερράρι όπου απεικονίζονται τραγουδιστές και μουσικοί (περ. 1530-40)
Γνωριμία με τα Τζουμεκοχώρια Πράμαντα, Άγναντα, Μελισσουργούς, Καταρράκτη και το γεφύρι της Πλάκας
Σαββάτο 1 – Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2022
Στην Οικοτουριστική – Πολιτιστική εξόρμησή μας
Στους πρόποδες της Στρογγούλας (υψόμετρο 2.112) στη βορειοδυτική απόληξη των Τζουμέρκων (Αθαμανικών ορέων) σε ένα συναρπαστικό τοπίο που βρίσκεται στα όρια των νομών Άρτας και Ιωαννίνων θα περιηγηθούμε σε μερικά από τα Τζουμεκοχώρια Πράμαντα, Άγναντα, Μελισσουργούς, Καταρράκτη, Κτιστάδες, θα επισκεφθούμε το γεφύρι της Πλάκας το μεγαλύτερο μονότοξο των Βαλκανίων, το σπήλαιο της Ανεμότρυπας κ.α. Θα πεζοπορήσουμε στη Φθινοπωρινή φύση, θα γευτούμε λιχουδιές της περιοχής.
Τα Τζουμέρκα είναι από τις σημαντικότερες ορεινές περιοχές στην Ελλάδα από άποψη φυσικού περιβάλλοντος. Η ποικιλομορφία του κλίματος, σε συνδυασμό με τις μεγάλες υψομετρικές διαφορές και την εναλλαγή της γεωμορφολογίας, ευνοούν την ανάπτυξη πλούσιας και αξιόλογης χλωρίδας και πανίδας.
Τα Τζουμέρκα κατοικήθηκαν πολύ πριν εγκατασταθούνε σε αυτά οι βλαχόφωνοι κτηνοτρόφοι: η στρατηγική τους θέση έφερε τους ανθρώπους εδώ ήδη από τους Προϊστορικούς χρόνους. Ιδιαίτερα αναπτύχθηκαν κατά τους ύστερους Βυζαντινούς χρόνους και τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, σε τομείς όπως η κτηνοτροφία, το εμπόριο, η βιοτεχνία της κάπας, η αργυροχρυσοχοΐα.
Aναχώρηση Σάββατο 8πμ – Επιστροφή Κυριακή 10μμ
Συμμετοχή: 82€, μέλη 77€ (καταβολή άπαξ) σε δίκλινο δωμάτιο (περιλαμβάνει τις μετακινήσεις με το λεωφορείο, διανυκτέρευση στα Πράμαντα με πρωινό μπουφέ, πληροφορίες για την περιοχή, συνοδό εκδρομής). Οι καταβολές δεν επιστρέφονται.
Κρατήσεις άμεσα και με σειρά προτεραιότητας στο 2610.277171, στο info@koinotopia.gr,
και στο 2610.622250 ώρες γραμματείας Κοινο_Τοπίας Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη
11πμ-2μμ και Πέμπτη, Παρασκευή 7-9μμ Πολυχώρος Καραϊσκάκη 153, ισόγειο
Οι θέσεις στο λεωφορείο εναλλάσσονται. Εξοπλισμός: Παπούτσια περπατήματος,
Το πρόγραμμα συναρτάται από τις συνθήκες καιρού και πρωτοκόλλων covid19. Ανατιμήσεις μπορεί να επηρεάσουν το κόστος. Είναι επιδιωκόμενο να δούμε τα αναγραφέντα καθώς κ.α.
Εμβολιαζόμαστε – Τηρούμε τις οδηγίες του ΕΟΔΥ – Προστατευόμαστε
Γεφύρι Πλάκας. Χτισμένο το 1866 και επανακατασκευασμένο το 2019, με άνοιγμα καμάρας 40μ και ύψος 21μΗ εντυπωσιακή νεροτριβή στα ΆγνανταΗ κορυφή της Στρογγούλας στα Τζουμέρκα από τα ΆγνανταΚαταρράκτης, η πλατεία του χωριού (Τζουμέρκα)Ναός Αγ. Νικολάου Μελισσουργών, κτίστηκε το 1778Ναός Παναγιάς με το γκαζόν (Μελισσουργοί)Παραδοσιακές βρύσες στους ΜελισσουργούςΠλατεία Εθνικής Αντίστασης με τις βρύσες και τα πλατάνια (Μελισσουργοί)Πράμαντα, το κεφαλοχώρι των ΤζουμέρκωνΣπήλαιο Ανεμότρυπας (Τζουμέρκα)Στα Πράμαντα, τόπο διαμονής μαςΣτο πυκνό δάσος των Μελισσουργών, περπατώντας προς τον φημισμένο καταρράκτηΤο γεφύρι της Πλάκας στα Τζουμέρκα (το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων)Το χωριό Μελισσουργοί (Τζουμέρκα)Το χωριό Πράμαντα (Τζουμέρκα)Φθινοπωρινή φύση (Κτιστάδες)Χάρτης της περιοχής
Εμβολιαζόμαστε – Τηρούμε τις οδηγίες του ΕΟΔΥ – Προστατευόμαστε
Luncheon of the Boating Party (1881) του Pierre-Auguste RenoirΓια γλυκό, καφέ, μπύρα, κρασί, μεζεδάκια και ότι άλλο σερβίρει το κατάστημα εστίασης, κατ’ επιλογή σαςΈργο του Edouard Manet. A Bar at the Folies-Bergere (1882)Ξεκινάμε και σας περιμένουμε την Τετάρτη 21 Σεπτέμβρη στο ΠέτρινοΠίνακας του Γιώργου Σταθόπουλου (1944-Στο αίθριο του Πέτρινου για ένα παγωτό κ.α.Το Πέτρινο βρίσκεται Έλληνος Στρατιώτου 38 και Αγ. Σοφίας
Σας προωθούμε το εξαιρετικό άρθρο της φίλης και συνεργάτιδας της Κοινο_Τοπίας Χριστίνας Κόκκοτα που συνέγραψε για την οργάνωση, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων ύπαρξης του Δημοτικού Θεάτρου ‘‘Απόλλων’’, συμβάλλοντας έτσι μέσω ενός συνοπτικού κειμένου διαχρονικής καταγραφής, το τι αυτό αντιπροσωπεύει για την ταυτότητα της πόλης μας στη συλλογική μνήμη
Εταιρεία Κοινωνικής Δράσης και Πολιτισμού ΚΟΙΝΟ_ΤΟΠΙΑ
12 Σεπτεμβρίου 2022
«Απόλλων», το θέατρο της καρδιάς μας
150 χρόνια γόνιμης παρουσίας συμπληρώνει φέτος το εμβληματικό Δημοτικό θέατρο «Απόλλων» της Πάτρας, εξακολουθώντας να αποτελεί από την ανέγερσή του μέχρι σήμερα το επίκεντρο της θεατρικής και γενικότερα της καλλιτεχνικής ζωής της πόλης. Τοπόσημο αίγλης και τιμής και σημείο αναφοράς της πολιτιστικής ταυτότητας της Αχαϊκής πρωτεύουσας, συνδέθηκε με την αστική ιστορία της και ταυτίσθηκε με τη φυσιογνωμία της. Θέατρο εμβληματικό, ιστορικό και μνημειακό, απαύγασμα της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικού ρυθμού, συγκαταλέγεται μεταξύ των παλαιοτέρων κλειστών θεάτρων, που διασώθηκαν στην Ελλάδα, μαζί με το ομώνυμο της Ερμούπολης της Σύρου και το «Μαλλιαροπούλειο» της Τρίπολης.
Θεμελιώθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1871, επί δημαρχίας Γεωργίου Ρούφου και αναγέρθηκε σε σχέδια του κορυφαίου γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ, κατά τα πρότυπα της Σκάλας του Μιλάνου, σε δημοτικό οικόπεδο και στη θέση, που προέβλεπε το πολεοδομικό σχέδιο του Σταματίου Βούλγαρη. Την επιστασία του έργου, που αποπερατώθηκε μέσα στο 1872 με ανεπανάληπτη ταχύτητα, με κόστος 148.542 δραχμές -ποσό ιδιαίτερα υψηλό για την εποχή- ανέλαβε επιτροπή σταφιδεμπόρων της Πάτρας πολυεθνικής σύνθεσης (με πρόεδρο τον Θεόδωρο Άμβουργερ και μέλη τους: Εδουάρδο Χάνκοκ, Θεμιστοκλή Γερούση, Δημήτριο Πατρινό, Κ. Λάππα, Α. Χρυσάνθη), η οποία, μαζί με 84 αστούς πατρινούς (ξεχωρίζουν ο δήμαρχος Πατρέων Γεώργιος Ρούφος, ο Γουσταύος Κλάους, ο Λάγγουρας, οι αδελφοί Τριάντη, ο Παναγιώτης Γούναρης, πατέρας του Δημητρίου) επωμίσθηκε και το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής του, με τη συμμετοχή του δήμου να ανέρχεται σε ποσοστό μόλις 33,61%.
Το αρχιτεκτονικό κόσμημα της Πάτρας, με στοιχεία εκλεκτικισμού, φέρει εξωτερικά τοξωτά ανοίγματα, τα οποία στο ισόγειο υποστηρίζονται από μαρμάρινους κίονες τοσκανικού ρυθμού και στον πρώτο όροφο με μαρμάρινους κίονες ιωνικού ρυθμού. Περίτεχνα κάγκελα κοσμούν τον εξώστη του με σχέδια από το φυσικό βασίλειο ενώ πήλινα αγάλματα τοποθετημένα στη στέγη του προσδίδουν περαιτέρω μεγαλοπρέπεια στο κτίριο. Εσωτερικά η ιταλικού τύπου σκηνή του διαθέτει πλατεία 157 θέσεων, πέριξ της οποίας αναπτύσσονται τρεις σειρές θεωρείων καθώς και υπερώο (εξώστης) με πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο τον οποίο συμπληρώνουν οι παραστάσεις της ροζέτας της οροφής με θέματα από την ελληνική μυθολογία. Τη διαρρύθμισή του εμπλουτίζουν χώροι υποδοχής του κοινού (είσοδος, φουαγιέ) και χώροι υποστήριξης (καμαρίνια, αποθήκες). Αρχικά ο φωτισμός του θεάτρου γινόταν με κεριά, από το 1878 με φωταέριο και από τα τέλη του 19ου αιώνα με ηλεκτρικό ρεύμα.
Από ευρωπαϊκές πόλεις και χώρες μεταφέρονται τα ακριβότερα και πολυτελέστερα υλικά της εποχής και αξιοποιούνται για την κατασκευή και τη διακόσμησή του (πέτρα Τεργέστης, κάγκελα από την Αγγλία, αγάλματα από την Βιέννη, μάρμαρα από το Λιβόρνο) ενώ συνδιαμορφώνεται παράλληλα και η κεντρική πλατεία Βασιλέως Γεωργίου Α΄ ώστε να καταστεί αντάξια της νεοκλασικής αισθητικής και της πολυτελούς κατασκευής του θεάτρου, με διάκοσμο που απέπνεε έντονη θεατρικότητα: με αναβρυτήρια (συντριβάνια), στοές και αγάλματα στις προσόψεις των ιδιωτικών και δημοσίων κτιρίων, που την περιέβαλαν και φανοστάτες (φανούς φωταερίου) ώστε να μοιάζει με μεγάλη φωτεινή σκηνή.
Η εσωτερική λυρική ζωή του θεάτρου «Απόλλων» εγκαινιάσθηκε στις 14 Οκτωβρίου 1872, με την υποδοχή της δημοφιλούς όπερας του Τζουζέππε Βέρντι «Χορός Μεταμφιεσμένων» (UnBalloinMaschera). Μια παράσταση που σηματοδότησε και προσέλαβε πανηγυρικό χαρακτήρα, που ελάμπρυνε με την παρουσία της η στρατιωτική μπάντα της πόλης. Η παράσταση συγκίνησε τους θεατές τόσο για το ταλέντο των καλλιτεχνών όσο και για την άψογη ακουστική και αισθητική του χώρου.
Με την επιλογή του έργου, η επιτροπή του θεάτρου έδωσε το στίγμα των καλλιτεχνικών της προθέσεων, της κοσμοπολίτικης αντίληψής της και του εκσυγχρονιστικού της πνεύματος, εναρμονίζοντας την Πάτρα με την αισθητική και το πολιτιστικό κλίμα των δυτικών μητροπόλεων της εποχής, όπως το Παρίσι και το Μιλάνο, η Βαρκελώνη, η Βιέννη και η Δρέσδη.
Έκτοτε η οπερατική ιστορία του «Απόλλωνα» συνεχίσθηκε με αμείωτη ένταση επί τριάντα και πλέον συναπτά έτη, φιλοξενώντας στη σκηνή του παραστάσεις μελοδράματος «ως του μόνου ωραίου αλλά και περισσότερο αποδεκτού θεάματος, που άρμοζε στις πολιτιστικές επιλογές, την κοινωνική θέση και συμπεριφορά της αστικής τάξης της Πάτρας». Παρά τις περιορισμένες τεχνικές δυνατότητές του, που αντιστάθμιζε ως ένα βαθμό η αισθητική και η ακουστική του, το θέατρο φιλοξένησε έως το 1910 πλειάδα μελοδραματικών παραστάσεων από ιταλικούς θιάσους με έργα Βέρντι, Ντονιτσέττι, Απολλόνι, Μαρκέτι, Ρίτσι, Γκουνώ, Μασκάνι, Μπιζέ, ντα Φερρέρι και Πατσίνι.
Αν και απίστευτο και ανέφικτο για τα σημερινά δεδομένα, οι παρουσιαζόμενες σε μια σαιζόν όπερες δεν ήταν ποτέ λιγότερες από επτά, φτάνοντας και τις έντεκα κάποιες φορές, ενώ η επανάληψή τους ανέβαζε τον αριθμό των παραστάσεων σε εκατό, όπως συνέβη κατά την περίοδο 1878-79.
Παράλληλα ο «Απόλλων» γίνεται χώρος υποδοχής του ελληνικού μελοδράματος κυρίως με έργα του Παύλου Καρρέρ («Δέσπω», «Φροσύνη», «Μπότσαρης») από ελληνικά σχήματα και αντίθετα με τον μοντερνισμό του θεάτρου της Ερμούπολης, ανοίγει ευπρόσδεκτα τις πύλες του και στην οπερέτα, παρά την ελαφρότητα και την ελευθεριότητα του ύφους της. Η παρουσίαση του είδους εγκαινιάσθηκε την περίοδο 1878-79 με το έργο «La Fille de Madane Αgnot» ενώ περί τα τέλη του 19ου αι. ακολούθησε ένα πλούσιο ρεπερτόριο γαλλικής οπερέτας με έργα των: Λεκόκ, Πλανκέτ, Ερβέ και Ωντράν. Απόρροια αυτής της έντονης λυρικής κίνησης ήταν η θεώρηση της Πάτρας «ως PrimaPiazzaMelodramaticaTeatrale».
Τη θερμή και ενθουσιώδη υποδοχή, που επεφύλαξε το αστικό κοινό της Πάτρας στο λυρικό ρεπερτόριο του «Απόλλωνα» μαρτυρούν όχι μόνον το πλήθος των μελοδραματικών παραστάσεων στη διάρκεια μιας θεατρικής περιόδου αλλά και τα διασωζόμενα επιστολικά δελτάρια εποχής (καρτ-ποστάλ), οι δημοσιεύσεις περιλήψεων, κριτικών σημειωμάτων και ειδικών θεατρικών δελτίων για τα παρουσιαζόμενα μελοδράματα σε τοπικές εφημερίδες (κυρίως στον «Φορολογούμενο» και την «Πελοπόννησο») καθώς και η έκδοση λιμπρέτων σε μετάφραση από τοπικά τυπογραφεία.
Περί το 1850 ο δεκάχρονος Αριστοτέλης Δρακόπουλος, γόνος πατρινής οικογένειας κτηματιών και δημογερόντων, στη διασωζόμενη επιστολή του προς τη μητέρα του, που βρισκόταν στην Αθήνα, σημειώνει χαρακτηριστικά: «Εδώ ήρχισε η Νόρμα και κάθε βράδυ πηγαίνομεν εις το θέατρον και διασκεδάζομεν. Τώρα όμως που έχουμε την κυρίαν Λυσανδρίνα και τον Λύσανδρον, καθόμεθα εις το σπίτι». Στο ίδιο κλίμα αλλά εκτενέστερα και με κριτική διάθεση κινείται και το ακόλουθο κείμενο:
«Αφήνω εις άλλην στιγμήν την περιγραφήν της χθεσινής παράστασης του “Ριγολέττου” ως προς την ωραιότητα της αιθούσης αποκόσμου και περιορίζομαι να πω μερικά πράγματα περί του μουσικού μέλους. Η παράσταση υπήρξε επιτυχεστάτη και την επιτυχίαν αυτήν οφείλομεν εις τούς αοιδούς αφ’ ενός και εις τόν διδάσκαλον της ορχήστρας αφ’ ετέρου… στον βαρύτονον κ. Πινιατόρο, ο οποίος είχε φωνήν ισχυράν και τέρπουσαν, στον κ. Μαστρομπόνο, τενόρον με φωνήν νέαν και μάλλον γλυκείαν. Περί του βαθυφώνου κ. Στερνιαγιόλο, θα περιμένω καταλληλοτέραν ευκαιρίαν να εκφράσω γνώμην… Το κόρρο, ως σπάνιον φαινόμενον δια το θέατρόν μας, υπήρξεν άριστον… Το κοινόν των Πατρών θα διέλθει περίοδον θεατρικήν αλησμόνητον» (απόσπασμα από επιστολικό δελτάριο εποχής).
Με σταθερή την προτίμησή του στα εξ Εσπερίας έργα του λυρικού θεάτρου και ιδιαιτέρως στις όπερες του Βέρντι, καθώς τις χαρακτηρίζει «η καθαρότητα του ρομαντικού δράματος και ο απόηχος του μπελκάντο», το κοινό προσερχόταν στο θέατρο με επίσημο ένδυμα, τόσο οι κυρίες όσο και οι κύριοι και εθεωρείτο αυστηρό στις κρίσεις του, αποτελώντας ένα είδος έγκυρου βαρόμετρου για την επιτυχία ή την αποτυχία των παραστάσεων. Το θρυλούμενο αισθητήριό του επιβεβαιώνεται και από την αναφορά της εφημερίδας «Φορολογούμενος» «εις την ερριζωμένην αντίληψιν εις τους Πατρινούς να μην δέχονται δευτέρας ή κατωτέρας αξίας θιάσους μη ανταξίους, κατά την αντίληψίν των, εις τας παραδόσεις των περί πνευματικής τους καλλιεργείας».
Άλλοτε, λοιπόν, επιδοκιμαστικό, ζωηρά εκδηλωτικό στο χειροκρότημά του και φανατικό στις προτιμήσεις του υπέρ των καλλιτεχνών το κοινό και άλλοτε αποδοκιμαστικό με θυελλώδεις αντιδράσεις, φατριαστικές τάσεις και ακραίες εκδηλώσεις, από σφυρίγματα μέχρι ρίψη χάλκινων κερμάτων και προσκεφάλων επί σκηνής…
Το πολιτικό χρώμα και οι κομματισμοί περί το θέατρο δεν έλειπαν από την πλατεία και τα θεωρεία του «Απόλλωνα», καθώς το κοινό δεν έμενε ανεπηρέαστο από τις κυρίαρχες ιδεολογικές τάσεις της εποχής (μοναρχικοί, αντιμοναρχικοί) και δεν εφείδετο να τις εκδηλώσει. Είναι γνωστή η αποδοκιμασία του ρομαντικού ιστορικού δράματος «Ιωάννης Μίλτων» του Ανδρέα Ρηγόπουλου για το αντιμοναρχικό του μένος, σε αντίθεση με τη θριαμβευτική υποδοχή του δράματος «Νέρων εν Κορίνθω» του ιδίου για τις πατριωτικές του ιδέες, που επευφημήθηκαν.
Το φαινόμενο της μελοδραματικής άνοιξης της Πάτρας με επίκεντρο τον «Απόλλωνα» συνδέθηκε άμεσα με την άνθηση του σταφιδεμπορίου στην Πάτρα από τα μέσα του 19ου αι., που την καθιέρωσε ως το πρώτο εξαγωγικό κέντρο σταφίδας του τότε νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η οικονομική αναβάθμιση της πόλης συνεπιφέρει και την κοινωνική της αναδιαμόρφωση με την ανέλιξη μιας ισχυρής εμπορικής αστικής τάξης, η οποία λόγω των οικονομικών συναλλαγών της με την Ευρώπη επηρεάζεται από τον δυτικό τρόπο ζωής σε πολλά επίπεδα και κατ’ ακολουθία και στην ψυχαγωγία. Χωρίς υπερβολή, οι χρόνοι της σταφίδας δεν καθόρισαν μόνον τους οικονομικούς χρόνους της πόλης αλλά και της θεατρικής της ακμής.
Με το κλείσιμο του αιώνα, η σταφιδική κρίση κατάφερε ισχυρό οικονομικό πλήγμα στην αστική τάξη της Πάτρας, που κατά κύριο λόγο τροφοδοτούσε το θέατρο. Ο καιρός της επίδειξης του πλούτου και της ματαιοδοξίας έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί και η πόλη των ενδόξων λυρικών χειμώνων του 19ου αι. ζει πλέον στον απόηχο της μεγάλης θεατρικής της παράδοσης. Ο 20ος αιώνας θα ξεκινήσει για τον «Απόλλωνα» στη σκιά αυτής της μεγάλης ανατροπής. Οι παραστάσεις ευρωπαϊκών θιάσων μειώνονται στο ελάχιστο και από το 1910 κυριαρχεί στο θέατρο το ρεπερτόριο ελληνικών θιάσων (του Διονυσίου Ταβουλάρη, της Αικατερίνης Βερώνη, της Μαρίκας Κοτοπούλη, του Νικολάου Λεκατσά, του Βαγγέλη Παρασκευόπουλου).
Στη διάρκεια του νέου αιώνα, η σκηνή του ιστορικού θεάτρου θα εξακολουθήσει να θεωρείται απαραίτητος σταθμός μεγάλων θεατρικών οργανισμών και σχημάτων της χώρας (του Εθνικού Θεάτρου και του «Θεάτρου Τέχνης») αλλά και ποιοτικών ιδιωτικών θιάσων, όμως η φωνή του λυρικού παρελθόντος του «Απόλλωνα» έχει πια σιγήσει. Η επίσκεψη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής το 1957 θα αποτελέσει τιμή για την πόλη και το δοξασμένο θέατρό της αλλά θα είναι η τελευταία αναλαμπή της μελοδραματικής ζωής του, που δεν επαναλήφθηκε.
Ο «Απόλλων» επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο της τοπικής και περιφερειακής θεατρικής κίνησης ως έδρα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας, με την ίδρυσή του το 1988, στο πλαίσιο της θεατρικής αποκέντρωσης, που οραματίσθηκε και υλοποίησε η Μελίνα Μερκούρη ως υπουργός Πολιτισμού, με πρώτη καλλιτεχνική διευθύντρια την αξέχαστη Μάγια Λυμπεροπούλου (με τη συνεργασία του Βίκτωρα Αρδίττη) και εναρκτήρια παράσταση της νέας ζωής του τη «Μαρκησία Ντε Σαντ» του Μισίμα.
Και ω του θαύματος! Το ιστορικό θέατρο της πόλης ξαναπιάνει το νήμα της μελοδραματικής άνοιξης του 19ου αι., μετά από μια παρατεταμένη, εκατόχρονη και πλέον σιωπή, με την ίδρυση του OperaStudio, στο πλαίσιο των δράσεων του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. επί καλλιτεχνικής διεύθυνσης του Θοδωρή Αμπατζή, με εμπνευστή και ψυχή του καινοτόμου εγχειρήματος τον Michael Seibel. Θαρρείς και το φάντασμα της Όπερας δεν έπαψε ποτέ να περιπλανιέται στα άδυτα του «Απόλλωνα» και ήλθε τώρα να ξυπνήσει στους πατρινούς ιστορικές μνήμες μιας αλλοτινής εποχής.
Στη σκηνή του φιλοξενούνται οι λυρικές μουσικές παραγωγές: το 2016 η αριστουργηματική μπαρόκ όπερα «Διδώ και Αινείας» του άγγλου συνθέτη Henry Purcell και το 2017 η συγκινησιακά φορτισμένη όπερα του Γκλουκ «Ορφέας και Ευρυδίκη», με τη συμμετοχή εγχώριων λυρικών καλλιτεχνών, με τρίτο αναβαθμό της λυρικής αναγέννησης την τρίπρακτη όπερα του W.A. Mozart «Η απαγωγή από το Σεράϊ», το 2018, η παράσταση της οποίας κοσμήθηκε και με την παρουσία του διεθνούς εμβέλειας βαρύτονου Στέφανου Κορωναίου.
Στις μέρες μας τη μεγάλη παράδοση του «Απόλλωνα» στην τέχνη του λυρικού θεάτρου συνεχίζει το νεοσύστατο μπαλέτο του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. της πόλης που οραματίσθηκε και υλοποίησε το 2021 ο νυν καλλιτεχνικός του Διευθυντής Λουκάς Θάνος, έχοντας ήδη στο ενεργητικό του δύο επιτυχή δείγματα γραφής (το θρυλικό μπαλέτο «Καρυοθραύστης» του Τσαϊκόφσκι και τις «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη σε χοροδραματική μορφή).
Θα ήταν όμως παράλειψη, αν σ’ αυτήν την περιδιάβαση στην ιστορία και την εσωτερική ζωή του θεάτρου «Απόλλων» δεν γινόταν αναφορά στους άρρηκτους δεσμούς του με το μείζον πολιτιστικό γεγονός της πόλης, το Πατρινό Καρναβάλι, μιας μακράς διάρκειας πτυχή του, που το κατέστησε όχι μόνο επίκεντρο της θεατρικής ζωής αλλά και της αποκριάτικης διασκέδασης.
Επί 83 συναπτά έτη (1925-2008) η πλατεία και τα θεωρεία του φιλοξένησαν με αμείωτο κέφι τους λαϊκούς απογευματινούς χορούς (μπουρμπούλια) και τους βραδινούς χορούς των μεταμφιεσμένων. Σήμερα μετά από πολλά χρόνια καταπόνησης της στατικότητάς του, με απόφαση της Δημοτικής αρχής το 2008 το θέατρο είναι απαλλαγμένο από την εξωθεατρική αυτή λειτουργία, χωρίς όμως ακόμα να έχουν θεραπευθεί τα τραύματα του παρελθόντος.
Με εμφανείς τις πληγές, που έχει αφήσει πάνω του αναπόφευκτα και κυρίαρχα η φθορά του χρόνου, ο «Απόλλων», ένα κτίριο-σύμβολο με σεμνή πολυτέλεια και κομψότητα, αναμένεται να ξαναγεννηθεί και να αρχίσει μια νέα ζωή με την συναινετική υπογραφή του Δήμου Πατρέων, του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας για ανακαίνιση και αποκατάσταση.
Χριστίνα Κόκκοτα
φιλόλογος-θεατρολόγος
Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών
και Μουσικών Κριτικών
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ελένη Φεσσά-Εμμανουήλ: Η αρχιτεκτονική του Νεοελληνικού θεάτρου.
Μαρασλής Αλέκος: Λεύκωμα 1900, Πάτρα, 1978.
Τριανταφύλλου Κώστας: Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Πάτρα 1979.
Χαρτών Μνήμες, Πάτρα 1831-1943 (Δήμος Πατρέων).
Τσονακίδης Γεώργιος: Λεύκωμα της πόλης των Πατρών, Πάτρα 1992.
Νίκος Μπακουνάκης: Το Φάντασμα της Νόρμα, (Εκδόσεις Καστανιώτη, 1991).
Cart postal πλ. Γεωργίου Α΄ με το θέατροTο Δημοτικό θέατρο Πατρών Απόλλων (1977). Δια χειρός Σπύρου Βασιλείου (εικαστικού)Αλλάζοντας χιλιετία η πλ. Γεωργίου αναπλάται και η φινέτσα του θεάτρου Απόλλων φαντάζει απαράμιλληΑναμνηστική από αποκριάτικο χορό στο θέατροΑπό τον εορτασμό της Εθνικής Εβδομάδος στο θέατρο, Μάρτιος 1949. Φωτογραφική συλλογή Ν.Ε. ΤόληΆποψη της πλατείας Γεωργίου Α’. Πάτρα (1889). Δεξιά το Δημοτικό Θέατρο Απόλλων (carte postal εποχής)Άποψη των θεωρείων του πρώτου και δευτέρου ορόφου, του εξώστη και του ρόδακα της οροφήςΔεκαετία 60, οι δρόμοι δεν έχουν γεμίσει τροχοφόρα…Δημοτικό Θέατρο Πατρών. Σχέδιο του Ernst ZillerΗ Αλέκα Κατσέλη μπροστά από το Δημοτικό Θέατρο Απόλλων, με αφορμή την παράσταση της κωμωδίας Ταρτούφος του Μολιέρου (Μάρτιος, 1968)Η επίσκεψη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής το 1957 θα αποτελέσει τιμή για την πόληΗ μεγάλη πλατεία. Δεξιά το θέατρο Απόλλων (Ανέγερση 1871-1872). Φωτογραφία Ανωνύμου (1895)Η πρώτη παράσταση «Χορός Μεταμφιεσμένων» του Τζουζέππε ΒέρντιΘέατρο εμβληματικό, ιστορικό και μνημειακό, απαύγασμα της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικού ρυθμούΚαρναβαλική παρέλαση 1974 μπροστά από το ΑπόλλωνΛεπτομέρεια πήλινου γυναικείου αγάλματος στην οροφή του θεάτρου. Φωτό Makis FiorosΛεπτομέρειες από τα θεωρείαΛεπτομέρειες από τον ρόδακα οροφήςΜάρτυρας των γεγονότων της πόλης των Πατρών. (Από προεκλογική συγκέντρωση 1956). Φωτογραφική συλλογή Ν.Ε. ΤόληΜερική άποψη των θεωρείων και της σκηνής του θεάτρουΟ θίασος του Αδ. Λεμού μπροστά από τον Απόλλωνα, με αφορμή την παράσταση ”Η Απαγωγή της Σμαράγδως” του Μ. Κουνελάκη (1950)Παράσταση της τρίπρακτης κωμωδίας ..Έξω Φρενών.. από το θίασο Μαρίκας Κοτοπούλη (Απρίλιος, 1907)Πλατεία Βασιλέως Γεωργίου Α’, δεκαετία 1910Τα εμβληματικά συντριβάνια και το θέατρο Απόλλων θυμίζοντας τις ημέρες δόξας της ΠάτραςΤο Δημοτικό Θέατρο «Απόλλων» θεμελιώθηκε στις 11.2.1871 και φιλοξένησε την πρώτη παράσταση 14.10.1872Το θέατρο Απόλλων, ο Πατραικός κόλπος και η παλιοβούνα στην ΑιτωλοακαρνανίαΤο θέατρο Απόλλων, σε περίοπτη θέση της άλλοτε πυκνά δενδροφυτευμένης πλ. Γεωργίου Α’Το θέατρο και τα παρακείμενα κτίρια πριν την απόλυτη κυριαρχία του τσιμέντουΤο καρναβάλι έχει αφήσει το αποτύπωμα του μέσα και έξω από το θέατρο Απόλλων (1961). Φωτογραφική συλλογή Ν.Ε. ΤόληΦωτογραφίες του εσωτερικού του θεάτρου